Alles over zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen

Verschillende keuzes, wat is het verschil?

De wet biedt de mogelijkheid een nalatenschap zuiver te aanvaarden, beneficiair te aanvaarden of te verwerpen. Hieronder zullen wij de diverse mogelijkheden toelichten en het verschil uitleggen.

Erfenis zuiver aanvaarden

Als je kiest voor zuivere aanvaarding van een erfenis dan erf je alle bezittingen en schulden samen met eventuele andere erfgenamen. De erfgenamen zijn samen verantwoordelijk voor de afwikkeling van de nalatenschap. De erfgenaam die zuiver aanvaardt, doet dat zonder enig voorbehoud en kan dus – mogelijk – wel geconfronteerd worden met een tekort. In de wet is inmiddels wel al goed geregeld wanneer je door bepaalde handelingen te verrichten een nalatenschap zuiver hebt aanvaard. Dat doe je in het geval je goederen van de nalatenschap verkoopt, bezwaart of op een andere wijze aan het verhaal van schuldeisers onttrekt.

Heb je eenmaal zuiver aanvaard dan kun je alleen bij hoge uitzondering op deze keuze terugkomen. Dat is geregeld in de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden. Je moet hiervoor naar de kantonrechter.

Erfenis beneficiair aanvaarden

Ben je niet helemaal zeker over de omvang van de nalatenschap, dan kun je de nalatenschap ook beneficiair aanvaarden. Ook wel aangeduid als ‘aanvaarding onder het voorrecht van boedelbeschrijving’. Een van de verplichtingen van de beneficiair aanvaardende erfgenaam is namelijk dat hij een beschrijving van de nalatenschap moet (laten) opmaken.

Als je kiest voor beneficiaire aanvaarding van een erfenis dan erf je alle bezittingen en schulden samen met eventuele andere erfgenamen. Maar het verschil met zuiver aanvaarden is dat je niet met jouw eigen vermogen aansprakelijk bent voor de betaling van de schulden.

Beneficiair aanvaarden kent weinig nadelen. Voorwaarde is wel dat je de procedure goed uitgevoert. Je moet voor de beneficiaire aanvaarding langs de rechtbank. Alleen dan kun je de erfenis beneficiair aanvaarden. De erfgenamen zijn bij beneficiaire aanvaarding samen als vereffenaars verantwoordelijk voor de afwikkeling van de nalatenschap.

Beneficiair aanvaarden hoe doe je dat?

Een redelijke termijn om een keuze te maken is 3 maanden. Gedurende die drie maanden kan een erfgenaam niet worden verplicht een schuldeiser te betalen en heb je de gelegenheid om de omvang van de nalatenschap te onderzoeken.

Houd er rekening mee dat bepaalde handelingen, bijvoorbeeld het zomaar gaan betalen van schulden of het verkopen van de woning van de overledene, leiden tot zuivere aanvaarding waardoor je niet meer beneficiair kunt aanvaarden. 

Door beneficiair te aanvaarden ben je gewoon erfgenaam en bevoegd de erfenis af te wikkelen. Je geeft te kennen de nalatenschap alleen te accepteren als deze positief blijkt te zijn. Beneficiaire aanvaarding doe je bij bij de rechtbank, dit kun je zelf doen of je kunt hiervoor een notaris inschakelen. Je kunt als je een verklaring van erfrecht aanvraagt bij ons, ook die beneficiaire aanvaarding door ons laten doen.

Verplichting tot beneficiaire aanvaarding

In een aantal situaties heb je geen keuze en is een beneficiaire aanvaarding verplicht voorgeschreven, bijvoorbeeld:

• als er minderjarige erfgenamen zijn;
• als een erfgenaam niet zelf over zijn vermogen mag beschikken, omdat hij onder bewind of curatele staat, in de schuldsanering zit of failliet is verklaard.

Dit is om te voorkomen dat deze personen (nog meer) in de schulden komen.

Wat is vereffening?

Na beneficiaire aanvaarding moet je, volgens de wet, de erfenis vereffenen. Vereffenen van een nalatenschap is het gereedmaken van de nalatenschap voor de verdeling. Daarbij kijk je eerst wat de schuldeisers nog moeten ontvangen. Als er daarna nog wat over is, kun je dit uitkeren aan de erfgenamen. Er is een strikte volgorde van uitbetaling aan schuldeisers, zo gaat de Belastingdienst altijd vóór op andere schuldeisers.

De erfgenamen zijn gezamenlijk vereffenaars en dus samen verantwoordelijk voor de afwikkeling van de nalatenschap. Uiteraard is het mogelijk om een van de erfgenamen een boedelvolmacht te geven, zodat deze de nalatenschap namens de overige erfgenamen kan afwikkelen.

De erfgenamen/vereffenaars hebben als taak de schulden van de nalatenschap te voldoen. De wet kent twee soorten vereffening, te weten:

• de lichte vereffening; en
• de zware vereffening.

Als de erfgenamen zelf optreden als vereffenaars, kan in beginsel volstaan met de lichte vereffening. De zware vereffeningsprocedure is van toepassing indien er een vereffenaar door de kantonrechter is benoemd op verzoek van een belanghebbende (zoals een erfgenaam of schuldeiser) of als niet bekend is wie de erfgenamen zijn.

Erfenis verwerpen

Als je kiest voor verwerping van de nalatenschap (afstand doen van de erfenis) dan krijg je niets uit de nalatenschap. Ook geen persoonlijke spullen. Maar je wordt ook niet aansprakelijk gesteld voor eventuele schulden. Je bent niet betrokken bij de afwikkeling van de nalatenschap en mag je op geen enkele wijze daarmee bemoeien, omdat je met terugwerkende kracht tot de dag van het overlijden geen erfgenaam meer bent.

Door afstand van de erfenis te doen geef je te kennen geen erfgenaam te willen zijn. Verwerping moet worden afgelegd bij de rechtbank. Dit kun je zelf doen of je kunt hiervoor een notaris inschakelen.

Waarom aanvaardt niet iedereen standaard een nalatenschap beneficiair?

Er is een wetsvoorstel geweest waarbij een systeemwijziging is voorgesteld, waarbij alle nalatenschappen automatisch beneficiair aanvaard zouden worden. Dit is niet doorgevoerd waardoor je nu nog steeds de keuze moet maken in de wijze van aanvaarden.

Beneficiair aanvaarden zorgt ervoor dat de erfgenamen niet aansprakelijk zijn voor eventuele schulden uit de nalatenschap. Toch aanvaardt niet iedereen beneficiair. Dat komt omdat er kosten zijn verbonden aan het beneficiair aanvaarden. Bij de rechtbank betaalt u griffierechten. Daarnaast duurt het afhandelen van de nalatenschap ook langer. Er moet een boedelbeschrijving worden opgesteld en deze moet worden voorgelegd bij de rechtbank. Als dit niet wordt gedaan worden de erfgenamen alsnog geacht de nalatenschap zuiver te hebben aanvaard.

Als je zeker weet dat er meer bezittingen dan schulden zijn, is het sneller om de erfenis zuiver te aanvaarden. De erfgenamen hoeven dan niet langs de rechtbank en er hoeft niet per se een boedelbeschrijving te worden opgesteld. Zo kan de nalatenschap sneller worden afgewikkeld.

Namens iemand aanvaarden

Het kan zijn dat iemand niet meer zelf in staat is te aanvaarden. Soms heeft zo iemand in een levenstestament een persoon aangewezen om dergelijke handelingen uit te voeren. De aanvaarding met een levenstestament vergt een extra stap.

Het kan ook zijn dat iemand onder bewind of curatele staat. In dat geval moet de bewindvoerder aanvaarden.

• Verschillende keuzes, wat is het verschil?
• Erfenis zuiver aanvaarden
• Erfenis beneficiair aanvaarden
• Beneficiair aanvaarden hoe doe je dat?
• Verplichting tot beneficiaire aanvaarding
• Wat is vereffening?
• Erfenis verwerpen
• Waarom aanvaardt niet iedereen standaard een nalatenschap beneficiair?
• Namens iemand aanvaarden